Foetale groeirestrictie: klein vs. te klein

Foetale groeirestrictie is een zwangerschapscomplicatie waarbij de foetus onvoldoende groeit, vaak door placenta-insufficiëntie. De placenta levert dan te weinig voedingsstoffen en zuurstof. Dit kan leiden tot complicaties zoals zuurstoftekort of zelfs overlijden. Niet alle kleine baby’s zijn ongezond: sommigen zijn van nature klein maar gezond. Het is dus cruciaal om onderscheid te maken tussen klein en gezond en te klein door placenta-insufficiëntie. Alleen de laatste groep heeft namelijk baat bij extra controles en soms een eerdere geboorte.

Hoe maak je dat onderscheid?

In haar proefschrift beschrijft Mauritia methoden om het onderscheid tussen normaal klein en té klein beter te kunnen maken. Een belangrijk hulpmiddel om dit onderscheid te maken is Doppler-echografie. Mauritia’s onderzoek toont aan dat het combineren van het geschatte foetale gewicht en Dopplermetingen een effectieve methode blijkt om dit onderscheid beter te maken. Een model dat het geschatte foetale gewicht, maternale biomarkers (stoffen in het bloed van moeder) en de meest afwijkende Dopplermeting combineert, lijkt de beste voorspelling voor complicaties te bieden.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Zo’n model kan helpen om gerichte beslissingen te nemen over het moment van bevalling. Bij foetussen met normale Dopplermetingen kan mogelijk worden gewacht tot 40 weken mits alle controles goed blijven. Dit geeft de baby de kans om verder te rijpen in de baarmoeder en vergroot de kans op een spontane, natuurlijke bevalling.

Belang van placenta-onderzoek na de geboorte

Daarnaast benadrukt haar onderzoek het belang van gestructureerd pathologisch onderzoek van de placenta na gecompliceerde zwangerschappen. Dit kan waardevolle inzichten bieden voor het beleid bij een volgende zwangerschap. De placenta is dus een waardevol orgaan dat ook na de bevalling van belang kan zijn.

Ook ontdekte zij dat Dopplermetingen worden beïnvloed door bepaalde hooggradige (ernstige) afwijkingen in de placenta, wat de waarde van Dopplermetingen verder onderstreept bij het onderscheiden van gezonde foetussen en foetussen met foetale groeirestrictie.

Tijdens de verdediging ontstond een inspirerende discussie met de opponenten. Het was een feestelijke afsluiting van haar tijd als PhD-student binnen onze onderzoeksgroep. Met de uitkomsten van dit proefschrift zetten we ons werk voort om de zorg voor de allerkleinsten verder te verbeteren.

Benieuwd naar de rest van de inhoud? Het hele proefschrift is te lezen via: The Placental Blueprint: Pathology and Fetal Growth Restriction – de research portal van de Rijksuniversiteit Groningen

Het bericht Mauritia Marijnen gepromoveerd verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

Wat betekent dit?

Tijdens de zwangerschap kan de placenta soms minder goed werken. Dit kan ervoor zorgen dat de baby minder goed groeit of te weinig zuurstof krijgt. Dit noemen we foetale groeirestrictie. Door beter onderzoek en nieuwe inzichten kunnen artsen deze problemen eerder herkennen en de juiste zorg bieden.

Samen werken aan betere zorg

Deze benoeming is het resultaat van jarenlange samenwerking met veel betrokken mensen: promovendi, onderzoekers, verpleegkundigen, collega’s in de zorg en vertegenwoordigers van patiënten. Samen zetten zij zich in voor betere zorg tijdens een zwangerschap met complicaties.

Wat is het doel?

Prof. Sanne Gordijn wil zich de komende jaren richten op het beter herkennen van baby’s die lijden aan een aandoening van de placenta. Ook als de baby niet te klein is, kan er toch iets aan de hand zijn. Door dit op tijd te ontdekken, kunnen artsen sneller en beter behandelen. Zo krijgen moeder en kind de zorg die ze nodig hebben.

Het bericht Sanne Gordijn benoemd tot hoogleraar verloskunde: focus op placenta en foetale groei verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

Wat onderzochten we?

Tijdens de zwangerschap voelen veel vrouwen hun baby minder bewegen, vooral aan het einde van de zwangerschap. Dit komt vaak voor en is meestal onschuldig. Maar soms kan het wijzen op problemen met de placenta of een tekort aan zuurstof voor de baby.

In deze studie onderzochten we of een speciale meting – de cerebroplacentaire ratio (CPR) – kan helpen om beter te bepalen of er actie nodig is. De CPR laat zien hoe goed de bloedstroom naar de hersenen en de placenta is. Een lage waarde kan een teken zijn dat de baby zich aanpast aan een minder goede doorbloeding.

Hoe verliep het onderzoek?

De studie werd uitgevoerd in 22 ziekenhuizen in Nederland en één in Australië. In totaal deden 1815 zwangere vrouwen mee die hun baby minder voelden bewegen, maar waarbij de baby niet te klein was. De vrouwen werden verdeeld in twee groepen:

• Eén groep kreeg zorg op basis van de CPR-uitslag.
• De andere groep kreeg de gebruikelijke zorg zonder deze meting.

Wat zijn de resultaten?

De groep waarbij de CPR-meting werd gebruikt, had minder complicaties rond de geboorte. Dit betekent dat de baby’s in deze groep gemiddeld gezonder ter wereld kwamen. Ook zagen we een positieve trend in de gezondheid van de moeders, al was dit verschil niet groot genoeg om zeker te zijn dat het door de CPR kwam.
🔸 Patiënten bij wie beleid werd gemaakt op basis van de CPR toonde betere perinatale uitkomsten dan degenen die de gebruikelijke zorg kregen: 99 (11,6%) van de 853 vs. 127 (15,3%) (RR 0,76; 95% CI, 0,58–0,99).
🔸 Het ‘number needed to screen’ (NNS) was 27 om één samengesteld primaire uitkomst te voorkomen.
🔸 Maternale uitkomsten lieten een positieve trend zien ten gunste van CPR-gebaseerd beleid, hoewel dit niet statistisch significant was.
🔸 De prevalentie van afwijkende CPR-waarden was over het algemeen laag.

Wat betekent dit voor patiënten?

Deze studie laat zien dat het meten van de CPR bij verminderde kindsbewegingen kan helpen om betere beslissingen te nemen. Artsen kunnen zo beter inschatten of er reden is tot zorgen, of dat alles in orde is. Dit zorgt voor betere en veiligere zorg voor moeder en kind.

De beroepsvereniging voor verloskundigen en gynaecologen gaat de richtlijn over verminderde kindsbewegingen binnenkort aanpassen op basis van deze resultaten.

Wie voerde het onderzoek uit?

De studie werd geleid door het UMCG, in samenwerking met Amsterdam UMC en het NVOG Consortium 2.0. We danken alle deelnemende ziekenhuizen, patiëntenorganisaties zoals Care4Neo en de Hellp Stichting, en de financier ZonMw. Ook een speciaal dankwoord aan Cycling for Frederik voor hun steun.

Het bericht CEPRA-studie gepubliceerd in The Lancet OG&WH! verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

De website ondersteunt het FGR PODS-programma, waarvoor Wessel Ganzevoort een ERC Consolidator Grant heeft ontvangen. FGR PODS richt zich op het beter timen van de geboorte bij vroegtijdige ernstige foetale groeirestrictie door te zoeken naar nieuwe biomarkers in het bloed van de moeder en in metingen van de foetale hartslag. Daarom bevat de pagina voor professionals gedetailleerde informatie over de aandoening en uitgebreide details over de SAVE FGR-studie, die de basis vormt voor het FGR PODS-programma. De patiëntenpagina bevat geschreven uitleg, animaties, video’s en antwoorden op veelgestelde vragen. 

Onze website is geschreven in het Engels, maar dankzij onze plugins is de site ook toegankelijk in het Deens, Nederlands en Frans, en binnenkort ook in het Pools (of elke andere taal waar veel vraag naar is). Speciale dank aan onze native speakers voor het doorlezen en goedkeuren van de vertalingen.

We zijn ontzettend dankbaar voor de adviezen over vorm en inhoud van de patiëntenorganisaties Care4Neo (Silvia Obermann) en de Hellpstichting (Kim Vandenauweele).

Het bericht fetalgrowthrestriction.com online! verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

In haar proefschrift wordt de complexiteit rondom het stellen van de diagnose foetale groeirestrictie. Vaak wordt de tiende percentiel gebruikt als grens voor wat klein is. In absolute zin treden de meeste complicaties echter op bij foetussen boven de tiende percentiel. Factoren zoals onnauwkeurigheid van echo’s bemoeilijken verder de herkenning van foetale groeirestrictie.

In het proefschrift komt screening en diagnostiek bij laag- en hoogrisico populaties aan de orde.  Hester concludeerde dat in de risicoanalyse van foetale groeirestrictie het belangrijk is om alle beschikbare variabelen mee te nemen. Alleen naar de grootte van de foetus kijken is te weinig onderscheidend. Foetale grootte die binnen de normaalwaarden valt sluit groeirestrictie niet uit. Toekomstig onderzoek moet ook specifiek op deze groep gericht zijn.

De opponenten waren lovend over de inhoud van het proefschrift. Volgens een van hen zou het in ieders kast moeten staan als naslagwerk om eens terug te lezen hoe het nou allemaal ook weer zat met foetale groeirestrictie! Het proefschrift is hier te vinden: Prediction and diagnosis of fetal growth restriction in low- and high-risk populations – the University of Groningen research portal

Het bericht Hester Kamphof gepromoveerd! verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

Voor de nascholingsdag in de Reehorst in Ede was er een uitdagend informatief programma samengesteld om alle nieuwe ontwikkelingen op ons gebied samen te vatten. 

Keynote speaker Anna David van King’s College London sprak bijvoorbeeld over de high-tech benadering van de behandeling van placenta-insufficiënties. Sanne Gordijn definieerde de aandoening, inclusief uitleg over wat placenta aan informatie verschaft; Renee Burger legde uit wat de invloed van fijnstof is; Marielle van Roekel legde uit wat we nu weten over de opsporing in laag-risico populaties; Wessel Ganzevoort ging in op hoe we Doppler kunnen gebruiken bij vroege en late foetale groeirestrictie; Petra Bakker ging in op hoe FGR tijdens de geboorte duidelijk kan worden; Wes Onland vertelde ons over de consequenties voor de neonaat; Marc Spaanderman legde in een tweede keynote uit hoe het moederlijke hart- en bloedvatsysteem foetale groei beïnvloedt; Joyce Schouten ging met een ervaringsdeskundige in gesprek. Al met al een volle dag met heel veel informatie.

We waren dankbaar voor de mooie beoordelingen van de aanwezigen, die hoge cijfers gaven aan ons als dagvoorzitters en aan de andere sprekers!! Natuurlijk was er ook goede feedback waarmee we een volgende editie nóg informatiever zullen proberen te maken.Wij hebben in ieder geval een hele leuke dag gehad dankzij alle sprekers en SCEM!

Het bericht Dagsymposium Foetale groeirestrictie anno 2024 verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

Als keynote sprekers deelden Wessel Ganzevoort en Sanne Gordijn hun kennis en visie met andere experts op het gebied van foetale groeirestrictie. Ze presenteerden over de monitoring van vroege groeirestrictie en evalueerden de definitie, die acht jaar geleden door hun werd gepubliceerd in samenwerking met verschillende andere experts. Ook onze andere onderzoekers kregen de gelegenheid om hun onderzoek te presenteren, met onderwerpen als langetermijnuitkomsten (schoolprestaties), de betrouwbaarheid van Doppler metingen, de relatie tussen placenta-gewicht en geboortegewicht, groeicurves en de verschillende voorspellende factoren bij foetale groeirestrictie met de resultaten van de OPTICORE-studie.  

Wereldwijde onderzoeken en casuïstiek werden gedeeld en er was volop gelegenheid om te netwerken in het prachtige Warschau. Het was een waardevolle en leerzame ervaring om kennis uit te wisselen met andere experts, allen met hetzelfde doel: de zorg voor de kleintjes blijven verbeteren.

Kortom, het congres was een groot succes en we kijken al uit naar volgend jaar!

Met dank aan de organisatie van het congres (o.a. het Perinatal Institute) en natuurlijk iedereen van de Nederlandse onderzoekers: Wessel Ganzevoort, Sanne Gordijn, Renée Burger, Laura Lens, Leah Prins, Mariëlle Bruins, Mariëlle van Roekel, Judith Kooiman.

Het bericht FETAL GROWTH 2024 verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

DRIGITAT studie
De studie werd uitgevoerd in Amsterdam UMC in samenwerking met het UMCG en 17 andere Nederlandse ziekenhuizen en onderzocht de relatie tussen de UCR en het optreden van gezondheidsproblemen bij kleine baby’s in de zwangerschap en rondom de bevalling. Ook is er in een kleine groep patiënten onderzocht wat het effect is op gezondheidsuitkomsten van de baby, bij het vroegtijdig inleiden van de bevalling vanaf 34 weken zwangerschapsduur bij herhaaldelijk afwijkende metingen van de UCR.

Verschil tussen klein en té klein 
Door groeiecho’s kunnen kleine baby’s worden opgespoord, maar hieruit blijkt vaak niet direct of een baby een placentaprobleem heeft. Het is belangrijk om té kleine baby’s met foetale groeirestrictie en een placentaprobleem, te onderscheiden van gezonde kleine baby’s zonder een placentaprobleem. Een té kleine baby heeft baat bij extra controles en mogelijk een tijdige bevalling, terwijl een kleine maar gezonde baby daar geen baat bij heeft en hier eerder schade van zal ondervinden. 

Umbilicocerebrale ratio (UCR)
Om de UCR te bepalen, wordt de weerstand in twee vaten gemeten met een Doppler echo. De weerstand van het bloedvat in de navelstreng wordt gemeten, wat iets zegt over de doorbloeding van de placenta. Ook wordt de weerstand van het vat in de hersenen van de ongeboren baby gemeten. De verhouding tussen de weerstand in deze twee vaten wordt berekend, en wordt de UCR genoemd. Als deze waarde afwijkend is, laat dit zien dat de placenta minder goed functioneert en er minder voedingsstoffen en zuurstof bij de baby terecht komen. De baby heeft het vat in de hersenen dan extra open gezet om de hersenen te beschermen voor dit tekort. Dit noemen we ‘brain sparing’ en is dus een uiting van een niet goed werkende placenta. Dit doet de baby om zichzelf te beschermen tegen de tekorten als gevolg van een niet-goed werkende placenta. Bij een niet-goed werkende placenta neemt het risico op problemen zoals zuurstofgebrek en ook sterfte toe. 

Toegevoegde waarde van de UCR
De resultaten van onze studie benadrukken het belang van het gebruik van de UCR in het diagnosticeren en monitoren van ongeboren baby’s met foetale groeirestrictie. De UCR is een effectieve manier om het onderscheid te maken tussen een té kleine baby met een placentaprobleem en een gezonde, kleine baby zonder placentaprobleem. De meting is al langer bekend, maar wordt nog niet standaard in alle ziekenhuizen verricht en gebruikt. Uit onze studie blijkt dat het belangrijk is om bij ongeboren baby’s met herhaaldelijk afwijkende metingen, extra zwangerschapscontroles te verrichten en mogelijk de bevalling in te leiden vanaf 37 weken om complicaties bij de baby te voorkomen. Ook kunnen baby’s met een normale UCR, bij wie er geen verdenking is op een placentaprobleem, minder intensieve controles krijgen en is er een grotere kans op een natuurlijke bevalling zonder medische indicatie, eventueel in de eerste lijn. 

Niet eerder bevallen dan 37 weken 
In deze studie werd ook onderzocht of het beter is om baby’s met een herhaaldelijk afwijkende UCR, eerder dan 37 weken geboren te laten worden. Bij deze baby’s werden geen betere uitkomsten gezien. Daarom adviseren wij om de bevalling niet op te wekken vóór 37 weken zwangerschapsduur indien de verdere controles van moeder en baby goed zijn. Het lijkt voor de baby beter om, ondanks de niet-goed werkende placenta, nog verder te ontwikkelen in de baarmoeder tot 37 weken. Zodoende adviseren wij om bij een afwijkende UCR alleen vóór 37 weken in te leiden in studieverband. 

Passende zorg
Door bij een kleine ongeboren baby tijdens de zwangerschap de UCR te meten, is het eerder te zien of de placenta wel of niet goed functioneert. Een afwijkende waarde, duidt op een hoger risico op gezondheidsproblemen bij de baby. Door deze meting toe te voegen aan de standaard zorg voor kleine baby’s, kunnen we baby’s met een placentaprobleem beter monitoren en eventueel op tijd geboren laten worden (vanaf 37 weken) en kunnen kleine baby’s zonder placentaprobleem minder intensieve controles krijgen en wordt er minder onnodig ingegrepen binnen deze gezonde groep baby’s. Hiermee kunnen we zorg voor kleine baby’s verbeteren en personaliseren. 

Toekomst
Verder onderzoek binnen deze groep patiënten volgt, waarin we zullen onderzoeken hoe we nog beter risico’s kunnen voorspellen voor kleine baby’s op basis van meerdere groei echo’s en Doppler metingen en het gebruik van maternale biomarkers (stoffen in het bloed bij moeder die iets kunnen zeggen over de placentafunctie). Ook onderzoeken we de placenta’s na de bevalling om te achterhalen welke afwijkingen hierin worden gevonden en hoe deze ons kunnen helpen in het inschatten van risico’s voor een volgende zwangerschap. 

We willen alle patiënten die hebben deelgenomen en collega’s die ons hebben geholpen met de studie hartelijk danken voor hun inzet om de zorg voor kleine baby’s te verbeteren. Samen zorgen we voor de kleintjes!

Voor het gehele artikel verwijzen we graag naar het journal.

Het bericht PUBLICATIE DRIGITAT: DOPPLER METINGEN SPOREN EEN NIET GOED WERKENDE PLACENTA OP verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

Sanne Gordijn gaf een mooi overzicht van de belangrijkste onderliggende processen in de placenta-ontwikkeling en de functie. Aan de hand van een typische casus lichtte Wessel Ganzevoort het grote dilemma SGA en FGR toe en hoe de nieuwste onderzoeken ons denken hierin bepalen. 

De aanwezigen kregen alvast een sneak preview van de belangrijkste bevindingen van het recent afgeronde DRIGITAT-onderzoek die binnenkort gepubliceerd worden. 

Het onderwerp leverde als vanouds een levendige vraag-en-antwoord sessie op, waarin allerlei pragmatische vragen beantwoord werden. De avond werd door de aanwezigen – veel verloskundigen en gynaecologen – erg gewaardeerd, blijkens de beoordelingen achteraf! Dank voor de enthousiaste ontvangst en deelname! 

We verwachten vanwege de publicatie in 2024 van de Nederlandse DRIGITAT en de Spaanse RATIO37 dat een nieuwe update eind 2024 erg gewenst zal zijn. Een dagsymposium is daarom samen met SCEM weer in de planning.

Het bericht WEBINAR FOETALE GROEIRESTRICTIE: ‘SAMEN LETTEN WE OP DE KLEINTJES’ verscheen eerst op tekleinebaby.nl.

Op dinsdagavond 14 november 2023 organiseren we weer samen met SCEM een webinar waarin we de belangrijkste recente wetenschappelijke publicaties samenvatten en interactief casuïstiek bespreken. 

In dit interactieve webinar belichten we naast de achtergronden van placenta-insufficiëntie de diagnostiek en het beleid op basis van recente wetenschappelijke vooruitgang. Met deze extra kennis kunnen verloskundig zorgverleners in eerste en tweede lijn wellicht nog verstandiger en genuanceerd omgaan met hoe foetale groeirestrictie (FGR) vast te stellen en wat wanneer te doen. Volledige duidelijkheid kunnen we u helaas nog niet geven. Maar we kunnen al wel weer meer dan een paar jaar geleden dankzij enkele nieuwe publicaties! Aan de hand van casuïstiek worden de laatste inzichten vertaald naar de dagelijkse praktijk. Ook is er ruim gelegenheid voor het stellen van uw vragen en het inbrengen van eigen casus!

Dinsdag 14 november 2023, online, 19.30 uur – 20.45 uur. Inschrijven kan via https://www.scem.nl/evenement/fields-3/2811-foetale-groeirestrictie-samen-letten-we-op-de-kleintjes.html. We heten u van harte welkom bij dit webinar!

Het bericht Webinar foetale groeirestrictie: ‘Samen letten we op de kleintjes’ verscheen eerst op tekleinebaby.nl.